Kiedy wyjazd z dzieckiem za granicę staje się uprowadzeniem?

13.12.2017

Wraz z otwarciem granic, ułatwieniami dla podróżnych, ludzie chętniej przemieszczają się pomiędzy różnymi krajami zarówno w celach turystycznych jak i zarobkowych. Oczywiście ci, którzy są rodzicami zazwyczaj podróżują ze swoimi pociechami. Nie ma w tym nic złego, wręcz przeciwnie – wszak chęć pokazania świata dziecku zasługuje na aprobatę. Problemy zaczynają się jednak w momencie gdy między rodzicami małoletniego istnieje konflikt.

Ostatnimi czasy coraz częściej, zwłaszcza w mediach społecznościowych, zobaczyć możemy apele matek i ojców, którzy proszą o pomoc w odnalezieniu dziecka uprowadzonego za granicę przez byłego partnera / małżonka. Jak zatem taka sytuacja jest regulowana przez prawo? Kiedy dziecko zostaje uprowadzone za granicę?

Kiedy mamy do czynienia z uprowadzeniem dziecka za granicę?

Kwestię uprowadzenia dziecka za granicę reguluje art. 3 Konwencji Haskiej z 1980 roku, który stanowi że uprowadzenie lub zatrzymanie dziecka będzie uznane za bezprawne, jeżeli:

a) nastąpiło naruszenie prawa do opieki przyznanego określonej osobie, instytucji lub innej organizacji, wykonywanego wspólnie lub indywidualnie, na mocy ustawodawstwa państwa, w którym dziecko miało miejsce stałego pobytu bezpośrednio przed uprowadzeniem lub zatrzymaniem, oraz

b) w chwili uprowadzenia lub zatrzymania prawa te były skutecznie wykonywane wspólnie lub indywidualnie albo byłyby tak wykonywane, gdyby nie nastąpiło uprowadzenie lub zatrzymanie.

Konwencja precyzuje także, iż wspomniane prawo do opieki może wynikać w szczególności z mocy samego prawa, z orzeczenia sądowego lub administracyjnego albo z ugody mającej moc prawną w świetle przepisów ustawodawstwa tego państwa.

W jaki sposób domagać się powrotu dziecka bezprawnie uprowadzonego?

Aby domagać się powrotu małoletniego konieczne jest złożenie wniosku do właściwego organu państwa, w którym dziecko aktualnie przebywa. W Polsce jest nim Ministerstwo Sprawiedliwości. Ono udziela także informacji co do tego, która instytucja jest organem właściwym w innych państwach.

Czy wiek dziecka ma znaczenie dla stosowania przepisów Konwencji?

Tak, bowiem Konwencja przestaje obowiązywać, kiedy dziecko kończy 16 lat. Zatem po osiągnięciu tego wieku nie można dochodzić powrotu dziecka na jej podstawie.

Czy jest możliwe, że powrót uprowadzonego dziecka nie zostanie zarządzony?

Głównym celem Konwencji jest zapewnienie szybkiego powrotu uprowadzonego dziecka, zatem właściwe, powołane do tego organy powinny nakazać wydanie małoletniego.

Jednakże art. 13 Konwencji określa wyjątki, po zaistnieniu których decyzja będzie odmowna. Należą do nich sytuacje gdy instytucja lub organizacja sprzeciwiająca się wydaniu dziecka wykaże, że:

a) osoba, instytucja lub organizacja opiekująca się dzieckiem faktycznie nie wykonywała prawa do opieki w czasie uprowadzenia lub zatrzymania albo zgodziła się lub później wyraziła zgodę na uprowadzenie lub zatrzymanie; lub

b) istnieje poważne ryzyko, że powrót dziecka naraziłby je na szkodę fizyczną lub psychiczną albo w jakikolwiek inny sposób postawiłby je w sytuacji nie do zniesienia.

Władza sądowa lub administracyjna może również odmówić zarządzenia powrotu dziecka, jeżeli stwierdzi, że dziecko sprzeciwia się powrotowi oraz że osiągnęło ono wiek i stopień dojrzałości, przy którym właściwe jest uwzględnienie jego opinii.

Przy ocenie tychże okoliczności, władza sądowa lub administracyjna powinna brać pod uwagę informacje dotyczące sytuacji społecznej dziecka, dostarczone przez organ centralny lub inną właściwą władzę państwa miejsca stałego pobytu dziecka.

 

Podstawa prawna:

Konwencja dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę,

sporządzona w Hadze dnia 25 października 1980 r.